بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و میزان احساس امنیت اجتماعی دختران (مورد مطالعه: دبیرستان‌های دخترانه شهر یاسوج در سال 1396)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج ، ایران. (نویسنده مسئول). a_alamdari62@yahoo.com

چکیده

این پژوهش از لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی است. هم‌چنین از نظر ماهیت و روش در دستۀ تحقیقات هم‌بستگی قرار می‌‌گیرد و به دلیل این‌که در فاصله زمانی معین انجام شده است، از نظر زمانی مقطعی می‌باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه دانش‌آموزان دختر شهر یاسوج است که مجموعاً 2582 نفر است؛ تعداد افراد نمونه پژوهش حاضر از طریق جدول مورگان 335 نفر انتخاب شده است. روش نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی ساده بوده است. در این پژوهش از پرسش‌نامه‌ استاندارد سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی بر گرفته از ساروخانی (1390) استفاده شده است که آلفای کرانباخ محاسبه شده برای پرسش‌نامه‌های سنجش سرمایه اجتماعی (85/0) و پرسش‌نامه احساس امنیت (83/0) بوده است که بیانگر آن است که سؤالات پرسش‌نامه از هماهنگی و پایایی بالایی برخوردار است. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون آماری ضریب هم‌بستگی پیرسون و رگرسیون با استفاده از نرم‌افزار SPSS برای بررسی رابطه بین متغیرهای مستقل و متغیر وابسته استفاده شده است. یافته آزمون هم‌بستگی پیرسون نشان می‌دهد ضریب هم‌بستگی مثبت شده که این ضریب معنادار است؛ بنابراین می‌توان بیان کرد که بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 1396 رابطه معنی‌داری وجود دارد. هم‌چنین همه ابعاد سرمایه اجتماعی (اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی، شبکه‌های اجتماعی) با احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 1396 رابطه معنی‌داری دارند. بر اساس میزان بتای محاسبه‌شده که نقش متغیرهای مورد نظر را بدون در نظر گرفتن شاخص، اولویت‌بندی می‌کند، متغیر اعتماد اجتماعی با میزان بتای (149/0) بیشترین نقش را بر احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 1396 داشته است و متغیر شبکه‌های اجتماعی با بتای (160/0)، متغیر مشارکت اجتماعی با بتای (098/0) در جایگاه بعد قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها


بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و میزان احساس امنیت اجتماعی دختران

(مورد مطالعه: دبیرستان‌های دخترانه شهر یاسوج در سال 1396)

خدیجه برغشی،[1] کوثر دستانی کشکولی،[2] سیدعلی حسینی،[3] احمد علمداری[4]

فصلنامه علمی - تخصصی دانش انتظامی کهگیلویه و بویر احمد

سال دهم، شماره اول(پیاپی 26)، بهار  1396

تاریخ دریافت: 20/12/1395

تاریخ پذیرش: 28/01/1396

از صفحه 1 تا 22

چکیده

این پژوهش از لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی است. هم‌چنین از نظر ماهیت و روش در دستۀ تحقیقات هم‌بستگی قرار می‌‌گیرد و به دلیل این‌که در فاصله زمانی معین انجام شده است، از نظر زمانی مقطعی می‌باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه دانش‌آموزان دختر شهر یاسوج است که مجموعاً 2582 نفر است؛ تعداد افراد نمونه پژوهش حاضر از طریق جدول مورگان 335 نفر انتخاب شده است. روش نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی ساده بوده است. در این پژوهش از پرسش‌نامه‌ استاندارد سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی بر گرفته از ساروخانی (1390) استفاده شده است که آلفای کرانباخ محاسبه شده برای پرسش‌نامه‌های سنجش سرمایه اجتماعی (85/0) و پرسش‌نامه احساس امنیت (83/0) بوده است که بیانگر آن است که سؤالات پرسش‌نامه از هماهنگی و پایایی بالایی برخوردار است. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون آماری ضریب هم‌بستگی پیرسون و رگرسیون با استفاده از نرم‌افزار SPSS برای بررسی رابطه بین متغیرهای مستقل و متغیر وابسته استفاده شده است. یافته آزمون هم‌بستگی پیرسون نشان می‌دهد ضریب هم‌بستگی مثبت شده که این ضریب معنادار است؛ بنابراین می‌توان بیان کرد که بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 1396 رابطه معنی‌داری وجود دارد. هم‌چنین همه ابعاد سرمایه اجتماعی (اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی، شبکه‌های اجتماعی) با احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 1396 رابطه معنی‌داری دارند. بر اساس میزان بتای محاسبه‌شده که نقش متغیرهای مورد نظر را بدون در نظر گرفتن شاخص، اولویت‌بندی می‌کند، متغیر اعتماد اجتماعی با میزان بتای (149/0) بیشترین نقش را بر احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 1396 داشته است و متغیر شبکه‌های اجتماعی با بتای (160/0)، متغیر مشارکت اجتماعی با بتای (098/0) در جایگاه بعد قرار گرفته است.

کلید واژه‌ها

امنیت اجتماعی، سرمایه اجتماعی، اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی، شبکه‌های اجتماعی.

مقدمه

دست‌یابی به توسعه، نیازمند بررسی راه‌کارهای اساسی در جهت نیل به آن است. وجود منابع مختلف در جوامع توسعه­یافته، از زمینه­های اساسی و مهم برای توسعه محسوب می­شود. سرمایه اجتماعی در کنار سرمایه اقتصادی و سرمایه انسانی به تازگی به مثابه متغیری تأثیرگذار در روند توسعه‌یافتگی شناخته شده است (الوانی و همکاران، 1384). در محیط­هایی که سرمایۀ اجتماعی کم است، کنترل­های رسمی و قوانین ضرورت بیشتری می­یابد. هنگامی‌که سرمایۀ اجتماعی در سازمان‌ها کم است، ابزارهایی به‌کار گرفته می­شود که می­تواند هزینۀ مبادلات را افزایش دهد (شکری و همکاران، 1386). سرمایه اجتماعی مجموعه هنجارهای موجود در سیستم­های اجتماعی است که موجب ارتقای سطح همکاری اعضای آن جامعه شده و موجب پایین آمدن سطح هزینه­های تبادل و ارتباطات می­شود (فیلد، 2007).

مطالعه در تاریخ جوامع بشری از آغاز تاکنون حکایت از آن دارد که برخی از نیازهای انسان علی‌رغم پیشرفت‌هایی که در سیر تاریخی او صورت گرفته، هنوز با او همراه بوده و نه‌تنها از اهمیت آن کاسته نشده، بلکه ابعاد جدیدتری را به‌خود اختصاص داده که در گذشته مطرح نبوده است. یکی از مهم‌ترین نیازها، نیاز به امنیت است. امنیت نیازی اساسی و همگانی است که تصور بی‌نیازی از آن محال است. اهمیت و ضرورت امنیت در پیوند ناگسستنی آن با زندگی و حیات است. دانشمندان امنیت را به مثابه یکی از نیازهای اساسی انسان در نظر می‌گیرند (ابراهیم‌پور و همکاران، 1394).

امروزه نگاه به مسائل و آسیب‌های امنیتی می‌تواند از زوایای مختلفی صورت گیرد که بخش عمده آن گریبان‌گیر زنان جامعه که نیمی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند، می‌باشد. در واقع با گسترش جوامع، پدیده‌هایی اعم از افزایش تورم و هزینه‌های بالای زندگی، فقر، گرانی مسکن و عواملی نظیر آن، مسائل اجتماعی زنان و زمینه‌های ناهنجاری‌های اجتماعی آنان را فراهم می‌کند و این امر موجب احساس ناامنی و فقدان مشارکت زنان در عرصه‌های مختلف، (ماندل، 1377: 22) اجتماعی می‌شود.

از سوی دیگر، در مباحث توسعه و علوم اجتماعی در کنار سرمایه‌های انسانی و اقتصادی، سرمایه دیگری به نام سرمایه اجتماعی مطرح است. این مفهوم به پیوندها و ارتباطات میان اعضای یک شبکه به‌عنوان منبع با ارزش اشاره دارد که با خلق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضاء می‌شود. سرمایه اجتماعی، بستر مناسبی برای بهره‌وری سرمایه انسانی و فیزیکی و راهی برای نیل به موفقیت قلمداد می‌شود. امروزه سرمایه اجتماعی، نقشی بسیار مهم‌تر از سرمایه فیزیکی و انسانی در سازمان‌ها و جوامع ایفا می‌کند و شبکه‌های روابط جمعی و گروهی، انسجام بخش میان انسان‌ها، سازمان‌ها و انسان‌ها با سازمان‌ها و سازمان‌ها با هم می‌باشد. در جامعه‌ای که فاقد سرمایه اجتماعی است، سایر سرمایه‌ها بهره‌وری کمتری خواهند داشت؛ از این‌رو موضوع سرمایه اجتماعی به‌عنوان یک اصل محوری برای دست‌یابی به توسعه محسوب شده است.

سرمایه اجتماعی مفهومی جدید، پیچیده و مهم است که در کنار سرمایه­های انسانی، مالی، اقتصادی پس از سقوط دیوار برلین به‌صورت یک موضوع جهانی مطرح شده است (زارع خلیلی، 1390). سرمایه‌ اجتماعی به مجموعه‌ای از ویژگی‌های زندگی اجتماعی، مانند شبکه‌های هنجاری و اعتمادی که می‌تواند بر پیشبرد اهداف مشترک تأثیرگذار باشد، اطلاق می‌شود که خود در پیوند با هنجارها و اعتماد است (پاتنام، 1380: 1).

 مدت زمان زیادی از معرفی سرمایه اجتماعی در جهان نمی‌گذرد، اما این مفهوم به‌سرعت در تمام محافل دانشگاهی دنیا نفوذ کرده است؛ زیرا سرمایه اجتماعی به‌عنوان مفهومی جدید، دامنه کاربرد و پژوهش بالقوه گسترده‌ای دارد و در رشته‌های علوم اجتماعی هم‌چون جامعه‌شناسی، اقتصاد و تاریخ مطرح شده است. به‌اختصار می‌توان گفت اگر سرمایه فیزیکی آن چیزی است که در ساختمان، زمین یا تجهیزات سرمایه مولد وجود دارد، سرمایه اجتماعی چیزی است که در روابط یا شبکه‌های خود با دیگر افراد داریم، مانند اعتماد، اعتقاد، باورها و ... با این تفاوت که مالکیت سرمایه اجتماعی جمعی است و بهره‌برداری از آن، حتی ممکن است به افزایش آن بینجامد (تاجبخش، 1385: 28).

 سرمایه اجتماعی به دلیل توانایی در توضیح بسیاری از پدیده‌های جامعه مدرن، توانسته است جایگاه مهمی را در ادبیات علمی جهان کسب کند. در اکثر رشته‌های علوم اجتماعی به‌نوعی از این مفهوم استفاده می‌شود و به یک مفهوم بین رشته‌ای تبدیل شده است. سرمایه اجتماعی به یکی از بحث‌انگیزترین و جنجالی‌ترین مفاهیم علوم اجتماعی و پژوهش‌های توسعه تبدیل شده است و حجم ادبیات دانشگاهی و سیاسی مرتبط با آن به‌سرعت در حال افزایش است. احساس ناامنی، از مهم‌ترین دغدغه‌های جوامع معاصر، به‌ویژه در کشورهای پیشرفته است؛ این بدین معنی است که گسترش این پدیده با سطح توسعه جامعه ارتباط داشته و به‌گونه‌ای، آیندة اغلب جوامع محسوب می‌شود (تاجبخش، 1385: 10).

شناسایى عوامل و عناصر تأمین امنیت اجتماعى و احساس ایمنى از پیش‌شرط‌های اساسى در جهت برنامه‌ریزی براى ارتقاى سطح امنیت اجتماعى به‌شمار می‌رود. با توجه به اهمیت دو مفهوم سرمایه اجتماعی و امنیت اجتماعی و تعامل آن‌ها در این مطالعه چگونگی پیوند و ارتباط دو متغیر فوق در جامعه آماری تحقیق مورد بررسی قرار گرفته است. بر این مبنا، هدف اساسی این مقاله بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در بین دختران دبیرستان‌های شهر یاسوج می‌باشد.

گیدنز زندگی اجتماعی انسان را واجد الگومندی و ضابطه‌مندی خاصی می‌داند که در خلال آن الگوهای روابط بین انسانی شکل می‌گیرد و این الگویابی زندگی اجتماعی به مسئله «ساخت‌یابی» منتج می‌شود که در جامعه قابل بررسی است و این امر تداوم زندگی را باعث شده و «امنیت وجودی» را تضمین می‌کند. بر این مبنا گیدنز امنیت وجودی (احساس امنیت) را چنین تعریف می‌کند: زمانی‌که فرد می‌داند چگونه به کار خود ادامه دهد، بدون آن‌که وقفه و مزاحمتی برای او به‌وجود آید، حالتی ذهنی و روانی در وی بروز می‌کند که این حالت همان امنیت وجودی (احساس امنیت) است. احساس امنیت اجتماعی را فقدان هراس از تهدید شدن یا به مخاطره افتادن ویژگی‌های اساسی و ارزش‌های انسانی و نبود ترس از تهدید حقوق و آزادی‌های مشروع دانست (افشار، 1385: 61). نگاه به مسائل و آسیب‌های امنیتی می‌تواند از زوایای مختلفی صورت گیرد که بخش عمده آن گریبان‌گیر زنان است. در واقع با گسترش جوامع، پدیده‌هایی اعم از افزایش تورم و هزینه‌های بالای زندگی، فقر، گرانی مسکن و عواملی نظیر آن، مسائل اجتماعی زنان و زمینه‌های ناهنجاری‌های اجتماعی آنان را فراهم می‌کند (ماندل، 1377: 23). مسئله­ اساسی این پژوهش این است که آیا بین سرمایه اجتماعی و میزان احساس امنیت اجتماعی در بین دختران دبیرستان‌های دخترانه شهر یاسوج در سال 1396 رابطه معنی‌داری وجود دارد؟

اهمیت و ضرورت پژوهش

سرمایه اجتماعی، مفهومی اساسی است که در دهه­های اخیر به‌عنوان دارایی باارزشی برای حفظ و سلامت جامعه، توانمندی سازمان‌ها و طراوت جامعه ­مدنی پذیرفته شده است. سرمایه اجتماعی حاصل انباشت منابع بالقوه یا بالفعلی (مانند تخصص­ها و مهارت­ها) است که مربوط به مالکیت یک شبکه بادوام از روابط کم و بیش نهادینه شده در بین افرادی است که با عضویت در یک گروه ایجاد می­شود. سرمایه اجتماعی در روابط میان افراد تجسم می‌یابد و موقعی سرمایه اجتماعی به‌وجود می‌آید که روابط میان افراد به شیوه­ای دگرگون شود که کنش را تسهیل کند (منظور و یادی‌پور، 1387).

امروزه مفاهیم سرمایه اجتماعی و امنیت اجتماعی از مفاهیم کلیدی علوم اجتماعی به شمار می‌آیند. صاحب­نظران و دانشمندان علوم اجتماعی بر اهمیت مقوله امنیت اجتماعی به‌عنوان نیاز اساسی انسان و نیز پدیده سرمایه اجتماعی به‌عنوان بستر مناسب بهره‌وری و نیل به موفقیت و نیز تعامل بین دو مفهوم تأکید کرده‌اند. در این میان، بررسی رابطه بین دو پدیده سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در بین زنان که نیمی از جمعیت جامعه را تشکیل می‌دهند و می‌توانند نقش به‌سزایی در توسعه اجتماعی ایفا کنند از اهمیت خاصی برخوردار می‌باشد (نیازی و همکاران، 1390).

احساس امنیت اجتماعی و تغییرات بین نسلی آن به دلیل پیامدهای متعددی که دارد، همواره از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. سرمایه اجتماعی نیز در سالیان اخیر به‌عنوان یکی از متغیرهای مهم و تبیین‌کننده در بسیاری از مطالعات شناخته شده است (افشانی و همکاران، 1396).

امنیت و جست‌وجوی آن از مهم‌ترین نیازها و انگیزه‌های انسانی است؛ اما امنیت موضوعی نیست که تنها توسط سازمان‌های رسمی و دولتی بتوان آن را تأمین کرد، بلکه امنیت مسئله‌ای است اجتماعی که کل آحاد جامعه می‌توانند زمینه آن را فراهم کنند. شهروندان نیز می‌توانند در تأمین امنیت از طریق برخی ویژگی‌های اجتماعی از قبیل هم‌بستگی اجتماعی، اعتماد، حمایت اجتماعی، روابط اجتماعی و ... که تحت عنوان سرمایه اجتماعی مطرح شده است سهیم باشند. نقش چشم‌گیر سرمایه اجتماعی و نحوه حضور آن در زندگی کنشگران اجتماعی به‌عنوان راه‌حل مشکلات اجتماعی تلقی می‌شود. سرمایه اجتماعی می‌تواند از سوی گروه‌های مختلف به‌عنوان منبعی برای دست‌یابی به منابع سودمند به‌کار گرفته شود. در واقع در دنیای امروز سازمان‌ها و حکومت‌ها تنها زمانی می‌توانند جامعه را به‌صورت موفقیت‌آمیز مدیریت و تأمین امنیت کنند که از سرمایه اجتماعی نیرومندی برخوردار باشند. تنها با سرمایه اجتماعی است که یک شهروند به سازمان یا حکومت اعتماد می‌کند. افزون بر آن، سرمایه اجتماعی، افزایش گروه‌های اجتماعی را امکان‌پذیر کرده و همین امر موجب همکاری گروه‌ها و اعتماد بین آن‌ها می‌شود و منجر به تأمین منافع همگانی مانند امنیت اجتماعی می‌شود. سرمایه اجتماعی می‌تواند روی سایر سرمایه‌ها مانند سرمایه‌های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی و... تأثیرگذار باشد؛ بدین‌صورت که هم باعث تشکیل شبکه‌هایی از دوستان، همکاران و همسایگان می‌شود که به درک‌های متقابلی در خصوص شیوه‌های مورد توافق و اعتماد اجتماعی دست یافته‌اند و هم موجب بهتر شدن وضعیت اجتماع جهت همکاری، همیاری، تعاون و مشارکت افراد جامعه می‌شود، این امر هم باعث ایجاد منافع خصوصی و هم منافع عمومی می‌شود. سرمایه اجتماعی موجب تسهیل در کسب نتایج عمومی و ایجاد خوی همکاری می‌شود. آن‌چه روشن است این‌که بهره‌جویی از سرمایه اجتماعی افراد جامعه را قادر می‌سازد تا برای رسیدن به اهداف مشترک، با یکدیگر همکاری کنند و در راستای پیش‌گیری از جرایم و آسیب‌های امنیتی بکوشند.

اهداف پژوهش

-          هدف اصلی

-     شناخت رابطه بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 96.

-          اهداف جزئی

  1. شناخت رابطه بین اعتماد اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج.
  2. شناخت رابطه بین شبکه‌های اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج.
  3. شناخت رابطه بین مشارکت اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج.

-                    چارچوب نظری پژوهش

سرمایه اجتماعی نیز یکی از مفاهیم برجسته در علوم اجتماعی است که منشأ پیدایش آن به نیمه دوم قرن بیستم برمی‌گردد. اصطلاح سرمایه اجتماعی قبل از سال 1916 و برای نخستین بار در مقاله­‌ای توسط‌ هانی فان از دانشگاه ویرجینیای غربی مطرح شده است (الوانی و سیدنقوی،1381: 3)؛ اما مفهوم سرمایه اجتماعی تنها در دهه­ی 1980 بود که به‌شدت مورد توجه قرار گرفت و توانست با گسترش نظری و تجربی جایگاه تعریف شده‌ای را در میان نظریه­های جامعه‌شناسی به‌خود اختصاص بدهد (توسلی و موسوی،1384؛5). در دهه­ 1980، این اصطلاح توسط جیمز کلمن جامعه‌شناس در معنای وسیع‌تری مورد استفاده قرار گرفت و «رابرت پاتنام» دانشمند علوم سیاسی، نفر دومی بود که بحث قوی و پرشوری را در مورد نقش سرمایه اجتماعی و جامعه مدنی هم در ایتالیا و هم در ایالت متحده برانگیخت (فوکویاما، 1384: 10).

 پس از آن بوردیو در فرانسه ابعاد دیگری از این مفهوم را روشن کرد. او تلاش کرده است که مطالعۀ نظام‌مندی از سرمایه اجتماعی داشته باشد (توسلی و موسوی، 1384: 5).

کلمن سرمایه اجتماعی را چنین تعریف می‌کند: سرمایه و منافعی که افراد و گروه‌ها از طریق پیوند با یکدیگر و با توجه به نوع ارتباطات می‌توانند به‌دست آورند (عبدالملکی، 1392). با جمع‌بندی نظرات ابرازشده می‌توان سرمایه اجتماعی را مجموعه‌ای از شبکه‌ها، هنجارها، ارزش‌ها و درکی دانست که همکاری درون گروه‌ها و بین گروه‌ها را در جهت کسب منافع متقابل تسهیل می‌کند و این نوع از سرمایه را معمولاً با نرخ مشارکت افراد در زندگی جمعی و وجود عامل اعتماد در بین آنان بیان می‌کنند (عزیزیانی‌فر و قاسمی، 1387).

امنیت از واژه «امن» به معنای بی‌خوفی و در امان بودن، آرامش قلب داشتن، بی‌هراس شدن و راحت و آسوده و بی‌بیم گردانیدن است. برخی امنیت را به معنای توانایی در حفظ ارزش‌ها و ثروت‌ها در برابر تهدید می‌دانند. در مجموع امنیت دارای دو معنا یکی ایجابی یعنی احساس رضایت و اطمینان خاطر نزد دولت‌مردان و شهروندان و دیگری سلبی. یعنی نبود ترس، اجبار و تهدید می‌باشد (افتخاری، 1378).

امنیت نیز مانند هر کالای عمومی دیگر نیازمند اهتمام جمعی برای تحقق و دست‌یابی می‌باشد و از این‌رو به اتکای فرد سامان نمی‌گیرد و استقرار نمی‌یابد. کم‌وکیف امنیت با قابلیت‌ها و اقدامات فردی، تفاوت می‌پذیرد، اما نظام امنیت در سایه تلاش‌های جمعی فراهم می‌گردد (نویدنیا، 1382: 35)؛ بنابراین، موضوع سرمایه اجتماعی تا به آن‌جا اهمیت دارد که می‌توان گفت مهم‌ترین مسئله نظم اجتماعی، چیزی جز اعتماد و هم‌بستگی اجتماعی نیست. زیرا بدون انسجام و اعتماد، نمی‌توان به دوام و پایداری نظم و امنیت جامعه خوش­بین بود (لرنی، 1384: 69).

بایستی در نظر داشت مهم‌تر از امنیت، موضوع «احساس امنیت» است. وجود احساس امنیت و امنیت روانی در یک جامعه به همان اندازه مهم است که امنیت در آن جامعه. حتی برخی احساس امنیت در یک جامعه را مهم‌تر از وجود امنیت در آن جامعه می‌دانند. چون ممکن است در جامعه‌ای امنیت از لحاظ انتظامی و پلیسی وجود داشته باشد، ولی فرد احساس امنیت نکند. به‌طور کلی می‌توان احساس امنیت را در یک جامعه به احساس روانی شهروندان از میزان وجود یا عدم وجود جرم در آن تعریف کرد؛ بدین معنا که هر چه میزان فراوانی جرم بالاتر باشد، احساس امنیت پایین‌تر است. ولی این احساس ناامنی صرفاً منبعث از عدم وجود امنیت در یک جامعه نیست، بلکه ممکن است در یک جامعه امنیت وجود داشته باشد، لیکن شهروندان آن احساس امنیت نکنند و بالعکس (میرزایی، راسخی، 1391).

براساس شواهد و یافته‌های تحقیقات مختلف، احساس ناامنی زنان معمولاً در کلان شهرها که حلقه تعاملات اجتماعی گسترده‌تر است نسبت به شهرهای کوچک‌تر که بافت سنتی‌تری دارند و هنجارهای اجتماعی محدودیت کافی برای مقابله با ناامنی را ایجاد می‌کند، محسوس‌تر است (احمدی و اسماعیلی، 1389).

پیشینه پژوهش

افشانی و همکاران (1396) در پژوهشی به بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با میزان احساس امنیت اجتماعی در بین والدین و فرزندان ساکن شهر یزد پرداخته‌اند. پژوهش به روش پیمایشی انجام شده، داده‌ها با ابزار پرسش‌نامه و با استفاده از شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای از 492 نفر از والدین و فرزندان ساکن شهر یزد جمع‌آوری شده است. احساس امنیت اجتماعی در دوازده بعد جانی، شغلی، اقتصادی، اعتقادی، حقوقی، قضایی، اخلاقی، فرهنگی، مالی، نوامیس، عاطفی و احساسی و سرمایه اجتماعی در سه بعد اصلی هنجار اجتماعی، اعتماد اجتماعی و شبکه اجتماعی سنجیده شده است. در این پژوهش از اعتبار محتوایی استفاده شده است و بالا بودن ضریب آلفای کرونباخ برای متغیرها، حکایت از مطلوبیت پایایی ابزار پژوهش داشت. یافته‌های پژوهش نشان داد تفاوت معنی‌داری بین احساس امنیت والدین و فرزندان وجود نداشت.

ابراهیم‌پور و همکاران (1394) در پژوهشی به بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با احساس امنیت اجتماعی شهروندان شهر سردشت پرداختند. جامعه آماری کل افراد بالای 18 سال ساکن در شهرستان سردشت می‌باشد که تعداد آن‌ها برابر 17321 نفر می‌باشد. روش پژوهش، پیمایش است و روش نمونه‌گیری خوشه­ای چند مرحله است که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه برابر 375 نفر است. برای آزمون رابطه بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی از آزمون پیرسون استفاده شده است. نتایج به‌دست آمده از این آزمون حاکی از وجود رابطه بین متغیر سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی می‌باشد. طبق نتایج به‌دست آمده هر چه سرمایه اجتماعی در بین مردم بیشتر باشد، احساس امنیت نیز بیشتر خواهد بود. پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزان فرهنگی و اجتماعی و سایر نهادهای مربوطه با برنامه‌ریزی دقیق و سنجیده و با تقویت چهار شاخص عمده سرمایه اجتماعی در ارتقاء احساس امنیت گام بردارند.

انتظاری و همکاران (1394) در پژوهشی به بررسی احساس امنیت اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن با تأکید بر نقش پلیس پرداختند. نتایج آماری پژوهش نشان می‌دهد که میانگین احساس امنیت اجتماعی جمعیت ‌آماری مورد مطالعه، در حد متوسط (92/2) بوده و متغیرهای مشارکت اجتماعی، اعتماد اجتماعی، نگرش به عملکرد نیروی پلیس و پایگاه اقتصادی- اجتماعی با متغیر وابسته رابطه مستقیم دارند. تحلیل رگرسیون چندمتغیره نیز مشخص می‌کند که به‌ترتیب میزان اعتماد اجتماعی، نگرش به عملکرد نیروی انتظامی، میزان مشارکت اجتماعی و پایگاه اقتصادی- اجتماعی پاسخ‌گویان، در تبیین میزان احساس امنیت اجتماعی شهروندان نوری سهم عمده‌ای داشته و مقدار تبیین به‌دست‌آمده نیز 2/32 درصد است. با توجه به رسالت اجتماعی پلیس، پیشنهاد شده است: سازمان پلیس در انجام مأموریت‌ها، بیش از هر چیز موجبات مشروعیت خود و اعتماد مردم به پلیس را فراهم سازد.

ذاکری‌هامانه و همکاران (1391) در پژوهشی به بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با میزان احساس امنیت اجتماعی در بین ساکنان شهر یزد پرداختند. در این پژوهش که به روش پیمایش انجام شده، 246 نفر از ساکنان مناطق سه‌گانه شهر یزد با استفاده از شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای متناسب (PPS) انتخاب و با کمک ابزار پرسش‎نامه مورد مطالعه قرار گرفتند. احساس امنیت اجتماعی در دوازده بعد جانی، مالی، اقتصادی، شغلی، اخلاقی، فرهنگی، عاطفی، احساسی، فکری، حقوقی، قضایی و نوامیس و سرمایه اجتماعی در سه بعد اصلی اعتماد اجتماعی، شبکه اجتماعی و هنجار اجتماعی سنجیده شده است. اعتبار ابزار به شیوه محتوایی محرز شده است و بالا بودن ضریب آلفای کرونباخ برای متغیرها، حکایت از مطلوبیت پایایی ابزار پژوهش دارد. یافته‌های پژوهش حکایت از رابطه مستقیم و معنی‌دار سرمایه اجتماعی و ابعاد سه گانه آن با احساس امنیت اجتماعی دارد. هماهنگی یافته‌های پژوهش حاضر با نظریات گیدنز، جانسون، پارسونز و بوردیو در تبیین نقش تقویت سرمایه اجتماعی بر میزان افزایش احساس امنیت اجتماعی، ضرورت بسترسازی جهت ایجاد و تقویت سرمایه اجتماعی آحاد جامعه را آشکار می‌سازد.

نیازی و همکاران (1390) در پژوهشی به بررسی رابطه بین دو پدیده سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در بین زنان مناطق جنوب و شمال تهران در سال 1389 پرداختند. یافته‌های پژوهش وجود هم‌بستگی معنی‌دار بین دو متغیر سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در بین زنان مناطق شمال و جنوب شهر تهران را نشان می‌دهد. نتایج فعالیت آماری مربوطه با استفاده از ضریب هم‌بستگی پیرسون در بین زنان منطقه شمال تهران (296/0r=) و در بین زنان منطقه جنوب تهران (640/0r=) رابطه معنی‌دارد و متغیر در سطح اطمینان 99 درصد را نشان می‌دهد. نوع رابطه مثبت بوده و بیانگر این امر است که با افزایش میزان سرمایه اجتماعی زنان، شاهد افزایش احساس امنیت اجتماعی در بین آنان خواهیم بود.

دلاور و جهانتاب (1390)در پژوهشی به بررسی «تأثیر سرمایه اجتماعی بر احساس امنیت اجتماعی» می‌پردازد. جمعیت آماری این پژوهش عبارت است از کلیه شهروندان شهر تهران بزرگ که سن آن‌ها بالاتر از 18 سال می‌باشد که تعداد 663 نفر از آنان به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ایی انتخاب شده‌اند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات یک پرسش‌نامه استاندارد برای سنجش میزان احساس امنیت اجتماعی و یک پرسش‌نامه محقق ساز برای سنجش سرمایه اجتماعی می‌باشد. روش پژوهش از نوع تحقیقات هم‌بستگی است. یافته‌های پژوهش حاکی از تأثیر مثبت سرمایه اجتماعی شناختی (اعتماد اجتماعی، هنجارهای اجتماعی، پنداشت­ها)، سرمایه اجتماعی ساختاری شبکه‌های اجتماعی، ارتباطات اجتماع و ویژگی­های فردی شهروندان بر احساس امنیت (جانی، اقتصادی، اجتماعی، نوامیس) می‌باشد. براساس نتایج تحلیل هم‌بستگی از بین مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی شناختی اعتماد اجتماعی از اهمیت بیشتری در تأثیرگذاری بر احساس امنیت برخوردار است و هم‌چنین از بین مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی ساختاری، مؤلفه ارتباطات اجتماع نسبت به مؤلفه شبکه‌های اجتماعی از اهمیت بیشتری برخوردار است و بیشترین تأثیر را در ساختن این متغیر داشته است.

 نبوی و همکاران (1389) در مقاله‌ای عوامل اقتصادی - اجتماعی و هویت قومی بر احساس را بررسی کرده‌اند. احساس امنیت اجتماعی افراد در این پژوهش در سه بعد احساس امنیت جانى، احساس امنیت مالى و احساس امنیت سیاسى بررسى شده است. مهم‌ترین یافته‌های تحقیق نشان داد که از مجموع عوامل مطرح شده، پایگاه اقتصادى- اجتماعى و هویت ملى تأثیر افزاینده و دو متغیر احساس محرومیت نسبى و احساس بی‌قدرتی، اثر کاهنده‌ای بر احساس امنیت اجتماعى افراد دارند. متغیر احساس بی‌قدرتی، به‌صورت مستقیم بر هویت قومى و به‌صورت معکوس بر هویت ملى افراد تأثیرگذار است. هم‌چنین، متغیرهاى هویت قومى و جنسیت، به‌ترتیب بر احساس امنیت جانى و احساس امنیت مالى افراد اثرگذارند.

فیروزآبادی (1384) در پژوهشیبه بررسی سرمایة اجتماعی در ایران و راه‌های ارتقای آن پرداخته است. این پژوهش به بررسی وضعیت برخی از عناصر مفهومی سرمایة اجتماعی در ایران و به تفکیک استان‌ها و مقایسة سرمایة اجتماعی در ایران و سایر نقاط جهان پرداخته است. مدل نظری و عوامل مؤثر بر سرمایة اجتماعی از طریق فراتحلیل کیفی، 36 مورد پژوهش استخراج شده است. عناصر مفهومی در این پژوهش به عنوان عناصر اصلی سرمایة اجتماعی عبارتند از: آگاهی به امور عمومی، سیاسی و اجتماعی، اعتماد عمومی، اعتماد نهادی، مشارکت غیررسمی همیارانه، مشارکت غیررسمی خیریه‌ای، مشارکت غیررسمی مذهبی و شرکت در اتحادیه‌ها، انجمن‌ها، سازمان‌ها و مؤسسات مدنی رسمی.

·      زنجانی‌زاده در پژوهشی در سال 1380 به مطالعه احساس امنیت زنان مشهدی 15 سال به بالا پرداخت. نتایج این تحقیق نشان داد که میزان اقتدار زن در خانه، مرتبه شغلی فرد و زنانی که رفت‌وآمد بیشتری دارند، نسبت به دیگر زنان احساس امنیت بیشتری می‌کنند؛ اما سطح تحصیلات با احساس امنیت رابطه معناداری نداشته است.

-                    فرضیه‌های پژوهش

-          الف) فرضیه اصلی

-     بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 96 رابطه معنی‌داری وجود دارد.

-          ب) فرضیه‌های فرعی

  1. بین اعتماد اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج رابطه معنی‌داری وجود دارد.
  2. بین شبکه‌های اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج رابطه معنی‌داری وجود دارد.
  3. بین مشارکت اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج رابطه معنی‌داری وجود دارد.

روش پژوهش

 این تحقیق از لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی است. همچنین از نظر ماهیت و روش در دستۀ تحقیقات هم‌بستگی قرار می‌‌گیرد و به دلیل این‌که در فاصله زمانی معین انجام شده است، از نظر زمانی مقطعی می‌باشد.

جامعه آماری

جامعه آماری عبارت است از کلیه عناصر یا افرادی که در یک مقیاس جغرافیایی (جهانی یا منطقه‌ای) دارای یک یا چند صفت مشترک باشند جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه دانش آموزان دختر شهر یاسوج است که مجموعاً 2582 نفر است.

روش نمونه­گیری و تعیین حجم نمونه

در این پژوهش با توجه به اینکه حجم جامعه مورد مطالعه 2582 نفر بود از جدول مورگان تعداد 335 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب گردید و از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شد.

روش جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات

گردآوری داده‌ها در تحقیق باید با توجه به اهداف تحقیق، روش تحقیق و خصوصیات نمونه انتخاب شده صورت می‌گیرد. بنابراین برای جمع­آوری داده‌های مورد نیاز این تحقیق از روش‌های گوناگون استفاده شده است. این روش‌ها در دو طبقه­بندی مختلف جای گرفته است که عبارت است از:

روش کتابخانه‌ای

در این تحقیق جهت جمع آوری اطلاعات برای پی‌ریزی مبانی کلی تحقیق همچون تعریف مفاهیم کلیدی، طرح ضرورت‌ها، بیان کاربرد‌ها و تشریح اهمیت آن از مطالعات کتابخانه‌ای مانند مطالعات مقالات فارسی و لاتین و کتب فارسی و لاتین در زمینه متغیرهای تحقیق و پایان نامه‌های مشابه در این زمینه و منابع اینترنتی و سمینارها استفاده گردیده است.

روش میدانی

در این زمینه از ابزارهایی مانند مشاوره و مصاحبه با خبرگان در زمینه طراحی پرسش‌نامه و تجزیه و تحلیل آن استفاده شده است. در تحقیق حاضر، ابزار اصلی سنجش، پرسش‌نامه است که یکی از ابزارهای رایج تحقیق و روش مستقیم برای کسب داده‌های تحقیق است.

برای سنجش متغیرها از دو پرسش‌نامه استفاده شده است. پرسش‌نامه شامل دو بخش سؤالات عمومی (جنسیت و مدرک تحصیلی، میزان سابقه خدمت و وضعیت تأهل) و سؤالات تخصصی می­باشد. در این تحقیق از پرسش‌نامه‌ استاندارد سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی بر گرفته از ساروخانی (1390) استفاده شده است که آلفای کرانباخ محاسبه شده برای پرسش‌نامه‌های سنجش سرمایه اجتماعی (85/0) و پرسش‌نامه احساس امنیت (83/0) بوده است که بیانگر آن است که سؤالات پرسش‌نامه از هماهنگی و پایایی بالایی برخوردار است.

روش تجزیه و تحلیل داده­ها

به‌منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های آماری (تحلیل‌های توصیفی، استنباطی) به تجزیه و تحلیل آماری اطلاعات بدست آمده برای آزمون فرضیه­ها پرداخته شد در این تحقیق از ضریب هم‌بستگی پیرسون و رگرسیون با استفاده از نرم‌افزار SPSS جهت بررسی رابطه بین متغیرهای مستقل و متغیر وابسته استفاده شده است.

تجزیه و تحلیل یافته‌ها

فرضیه اصلی: بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 96 رابطه معنی‌داری وجود دارد.

جدول شماره 1: نتایج آزمون هم‌بستگی سرمایه اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج

متغیر

احساس امنیت دختران

سرمایه اجتماعی

پیرسون

فراوانی

ضریب هم‌بستگی

سطح معناداری

335

**743/0

001/0

**: معنی‌داری در سطح 99% *: معنی‌داری در سطح 95%

یافته آزمون هم‌بستگی پیرسون جدول شماره یک نشان می‌دهد ضریب هم‌بستگی 743/0 شده که این ضریب در سطح 001/0 معنادار است؛ بنابراین می‌توان اذعان کرد که بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 96-97 رابطه معنی‌داری وجود دارد.

فرضیه اول: بین اعتماد اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج رابطه معنی‌داری وجود دارد.

جدول شماره 2: نتایج آزمون هم‌بستگی بین اعتماد اجتماعی و احساس امنیت دختران

متغیر

احساس امنیت دختران

اعتماد اجتماعی

پیرسون

فراوانی

ضریب هم‌بستگی

سطح معناداری

335

**658/0

001/0

**: معنی‌داری در سطح 99% *: معنی‌داری در سطح 95%

یافته آزمون هم‌بستگی پیرسون جدول شماره دو نشان می‌دهد ضریب هم‌بستگی 658/0 شده که این ضریب در سطح 001/0 معنادار است؛ بنابراین می‌توان اذعان کرد که بین اعتماد اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج رابطه معنی‌داری وجود دارد.

فرضیه دوم: بین شبکه‌های اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج رابطه معنی‌داری وجود دارد.

جدول شماره 3: نتایج آزمون هم‌بستگی بین شبکه‌های اجتماعی و احساس امنیت دختران

متغیر

احساس امنیت دختران

شبکه‌های اجتماعی

پیرسون

فراوانی

ضریب هم‌بستگی

سطح معناداری

335

**620/0

001/0

**: معنی‌داری در سطح 99% *: معنی‌داری در سطح 95%

یافته آزمون هم‌بستگی پیرسون جدول شماره سه نشان می‌دهد ضریب هم‌بستگی 620/0 شده که این ضریب در سطح 001/0 معنادار است؛ بنابراین می‌توان اذعان کرد که بین شبکه‌های اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج رابطه معنی‌داری وجود دارد.

فرضیه سوم: بین مشارکت اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج رابطه معنی‌داری وجود دارد.


 

جدول شماره 4: نتایج آزمون هم‌بستگی بین مشارکت اجتماعی و احساس امنیت دختران

متغیر

احساس امنیت دختران

مشارکت اجتماعی

پیرسون

فراوانی

ضریب هم‌بستگی

سطح معناداری

335

**776/0

001/0

**: معنی‌داری در سطح 99% *: معنی‌داری در سطح 95%

یافته آزمون هم‌بستگی پیرسون جدول شماره چهار نشان می‌دهد ضریب هم‌بستگی 776/0 شده که این ضریب در سطح 001/0 معنادار است؛ بنابراین می‌توان اذعان کرد که بین مشارکت اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج رابطه معنی‌داری وجود دارد.

برازش مدل رگرسیونی پژوهش

با توجه به جدول شماره پنح ضریب هم‌بستگی، مجذور ضریب هم‌بستگی یا ضریب تعیین را نشان می­دهد، به‌گونه‌ای که میزان ضریب هم‌بستگی بین متغیرها 8/0 می‌باشد. هم‌چنین ضریب تعیین نشان‌دهندة این است که 648/0 درصد از احساس امنیت اجتماعی توسط مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی پیش‌بینی می­شود.

جدول شماره 5: خلاصه مدل

ضریب هم‌بستگی

مجذور

ضریب هم‌بستگی

مجذور ضریب

هم‌بستگی­ تعدیل‌شده

خطای

معیار برآورد

8/0

648/0

642/0

57928/3

با توجه به جدول شماره شش، F محاسبه‌شده (164/100) در سطح اطمینان 95/0 درصد معنادار است؛ بنابراین، می­توان نتیجه گرفت که بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 96-97 رابطه معنی‌داری وجود دارد.

جدول شماره 6: خلاصه مدل

 

مجموع مجذورات

درجه آزادی

مجذور میانگین

F

سطح

معنی­داری

رگرسیون

327/7699

3

221/1283

164/100

001/0

باقیمانده

463/4176

331

811/12

جمع

790/11875

334

 

بر اساس جدول شماره هفت میزان بتای محاسبه‌شده که نقش متغیرهای مورد نظر را بدون در نظر گرفتن شاخص، اولویت­بندی می‌کند، متغیر اعتماد اجتماعی با میزان بتای (149/0) بیشترین نقش را بر احساس امنیت دختران دبیرستانی در شهرستان یاسوج در سال 96-97 داشته است و متغیر شبکه‌های اجتماعی با بتای (160/0)، متغیر مشارکت اجتماعی با بتای (098/0) در جایگاه بعد قرار گرفته ­است.

جدول شماره 7: ضرایب رگرسیون

متغییر

ضرایب استاندارد نشده

ضرایب استانداردشده

t

سطح

معنی­داری

B

خطای معیار

BETA

مقدار ثابت

153/1

264/1

**

912/0

01/0

شبکه‌های اجتماعی

346/0

080/0

160/0

323/4

010/0

مشارکت اجتماعی

125/0

049/0

098/0

555/2

011/0

اعتماد اجتماعی

224/0

054/0

149/0

118/4

030/0

نتیجه‌گیری

هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه­ بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی بین دانش آموزان دختر دبیرستانی در شهر یاسوج بود. استنتاج مطالعه حاضر از وجود رابطه‌ قوی و معناداری بین سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی حکایت دارد. با مروری بر محتوای نظریه‌های مطرح شده در این پژوهش و هم‌چنین نتایج تحقیقات پیشین انجام‌یافته توسط ذاکری‌هامانه و همکاران (1391)، افشانی و همکاران (1396)، ابراهیم‌پور و همکاران (1394)، انتظاری و همکاران (1394)، دلاور و جهانتاب (1390)، این نتیجه حاصل شده است که سرمایه اجتماعی عاملی مؤثر در جهت افزایش و ارتقای احساس امنیت اجتماعی می‌باشد.

بنابراین در پژوهش حاضر محققان ضمن کاربردی دانستن محتویات نظریه‌ها و نتایج یادشده در جمعیت آماری مورد مطالعه، پیشنهادهای زیر را در راستای ارتقای سطح احساس امنیت اجتماعی مطرح کرده‌اند:

هرچه اعتماد اجتماعی در بین افراد در جامعه بیشتر باشد، احساس امنیت اجتماعی در بین آن‌ها نیز ارتقا می‌یابد. در این زمینه جهت بسترسازی برای اعتماد و به تبع آن افزایش احساس امنیت، معماران فرهنگی و برنامه‌ریزان اجتماعی با تقویت پایه‌های اعتماد بنیادین در بین افراد جامعه می‌توانند اعتماد عام را هم در بین مردم و هم در بین نهادهای خصوصی و دولتی افزایش داده و از این طریق احساس امنیت را نیز تقویت کنند.

بخش عمده‌ای از اعتماد اجتماعی در فرایند تعامل روزمره با سازمان‌ها و ارگان‌های مختلف سیاسی، اداری و اقتصادی شکل می‌گیرد؛ بنابراین تلاش برای بهبود کارکرد این سازمان‌ها برای جلب اعتماد اجتماعی می‌تواند به شکل قابل توجهی در بالا بردن سطح احساس امنیت اجتماعی افراد مؤثر باشد؛ چرا که در صورت آگاهی افراد از عملکرد صحیح سازمان‌ها و ادارات، آن‌ها حاضر به سرمایه‌گذاری‌های مختلف و حتی عضویت و مشارکت اجتماعی در آن‌ها خواهد شد. از سوی دیگر اعتماد اجتماعی افراد به سازمان‌ها و نهادهای اجتماعی بیشتر نخواهد شد، مگر از طریق شفاف بودن و صریح بودن عملکرد و سازوکارهای آن‌ها؛ بنابراین یکی از عوامل مؤثر بر ارتقای اعتماد نهادی، شفاف و صریح بودن عملکرد و سازوکارهای سازمان‌ها و نهادهای اجتماعی است. هم‌چنین ایجاد و گسترش نهادهای مدنی به‌منظور افزایش زمینه‌های مشارکتی مردم، افزایش احساس امنیت بین شخصی و نهادی شهروندان را در پی خواهد داشت.

نظارت بر تعاملات روزمره و برخورد جدی با افرادی که باعث ایجاد بی‌اعتمادی در فضای اجتماعی و زندگی روزمره مردم می‌شوند نیز می‌تواند در افزایش اعتماد و درنتیجه احساس امنیت بیشتر دخیل باشد؛ بنابراین نهادهای مربوطه نظیر نیروی انتظامی نقش مؤثری در بالا بردن اعتماد اجتماعی خواهند داشت که این امر با اجرای دقیق، مقتدرانه و مردم دارانه وظایف خود به‌دست می‌آید.

 

 

  

 


 

منابع

-      ابراهیم‌پور علمی، م (1394). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با احساس امنیت اجتماعی شهروندان شهر سردشت. مجله مطالعات جامعه‌شناسی، دوره 7، شماره 26، بهار 1394، صفحه 71-53.

-      احمدی، یعقوب؛ اسمعیلی، عطاء (1389). سنجش احساس امنیت زنان مبتنی بر عوامل چندبعدی و میان‌رشته‌ای در شهر مشهد. جامعه‌شناسی کاربردی، سال 21، شماره 28، صص 190-170.

-      افتخاری، اصغر (1378). مبانی فرهنگی مدیریت استراتژیک و امنیت داخلی در ایران. دوره 2، شماره 3، بهار 1378، صص 56-19.

-      افشار، زین‌العابدین (1385). امنیت اجتماعی زنان در شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.

-      افشانی، سیدعلیرضا؛ فرقانی، مهناز (1396). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با میزان احساس امنیت اجتماعی در بین والدین و فرزندان ساکن شهر یزد. پژوهش­های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 16، بهار 1396، صص 16-1.

-        الوانی، سیدمهدی؛ سیدنقوی، میرعلی (1381). سرمایه اجتماعی، مفاهیم و نظریه­ها. فصلنامه مطالعات مدیریت، شمارۀ 33-34.

-      الوانی، مهدی؛ شیروانی، علیرضا (1383). سرمایه اجتماعی اصل محوری توسعه. مجله تدبیر شماره 147.

-      انتظاری، علی؛ اسدپور، عهدیه؛ احمدی آهنگ، کاظم (1394). بررسی احساس امنیت اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن با تأکید بر نقش پلیس. فصلنامه دانشکده علوم و فنون انتظامی دانشکده علوم انتظامی امین، دوره 7، شماره 4، زمستان 1394، صص 34-7.

-      بوردیو، پیر (1384). شکل­های سرمایه،­ در سرمایه اجتماعی: اعتماد، دموکراسی و توسعه. گردآوری کیان تاجبخش، ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان، تهران: نشر شیرازه.

-      پاتنام، روبرت (1380). دموکراسی و سنت­های مدنی: تجربه­ ایتالیا و درس‌هایی برای کشورهای در حال گذار. ترجمه محمدتقی دلفروز، تهران: نشر روزنامه اسلام.

-      تاجبخش، کیان؛ افشین خاکباز (1390). دموکراسی و توسعه، اعتماد و سرمایه اجتماعی، تهران: انتشارات شیرازه

-      توسلی، غلامعباس؛ موسوی، مرضیه (1384). مفهوم سرمایه در نظرات کلاسیک و جدید با تأکید بر نظریه­های سرمایه اجتماعی. نامه­ علوم اجتماعی، شماره،26 صص 32-1

-      دلاور، علی؛ جهانتاب، محمد (1390). تأثیر سرمایه اجتماعی بر احساس امنیت. فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی.

-      ذاکری‌هامانه، راضیه؛ افشانی، سیدعلیرضا؛ عسکری‌ندوشن، عباس (1391). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و میزان احساس امنیت اجتماعی در شهر یزد. دوره 13، شماره 3، پاییز 1391، صص 110-83

-      زارع خلیلی، مجتبی (1390). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی با مدیریت دانش در شرکت سهامی بیمه آسیا. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت آموزشی. دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی. دانشگاه تهران. صص 44- 43.

-      زنجانی‌زاده اعزازی، هما (1380). زنان و امنیت شهری. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال 34، شماره 4-3.

-      عبدالملکی، حسین؛ گودرزی، محمد؛ نوری‌زاده، علی (1392). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و رضایت شغلی معلمان تربیت‌بدنی: مطالعه موردی استان همدان. مجله علمی پژوهشی مدیریت سرمایه اجتماعی دوره 1. شماره 1.

-      عزیزیانی‌فر، جلال؛ قاسمی، زینب (1387). بررسی تئوریک سرمایه اجتماعی و تبیین مؤلفه­های کارکردی آن. مجله زریبار. جلد دوازدهم. شماره 65 و 66. صص 26- 5.

-      فوکویاما، فرانسیس (1384). سرمایه ­اجتماعی­ و جامعه­ ­مدنی، در سرمایه اجتماعی: اعتماد، دموکراسی و توسعه.

-      فیروزآبادی، سیداحمد (1384). بررسی رابطه­ی سرمایه اجتماعی و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری آن. پایان‌نامه­ دکتری جامعه‌شناسی، دانشکده­ علوم اجتماعی دانشگاه تهران، راهنما: محمدجواد ناطق‌پور.

-      گیدنز، آنتونی (1380). معنای مدرنیست. ترجمه علی اصغر سعیدی، تهران: انتشارات کویر.

-      لرنی، منوچهر (1384). جامعه‌شناسی امنیت. تهران: نشر رامین.

-      ماندال، رابرت (1377). چهره متغیر امنیت ملی. ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.

-      منظور، داوود؛ پادیپور، مهدی (1387). سرمایه اجتماعی عامل ایجاد توسعه اجتماعی و اقتصادی. مجله راهبرد یاس، شماره 15. صص 162-140.

-      میرزایی، حسین؛ راسخی، ابوالقاسم (1391). بررسی رابطه میزان دینداری و اعتماد اجتماعی با احساس امنیت شغلی. فصلنامه دانش انتظامی آذربایجان شرقی، سال دوم، شماره هفتم، صص 19-1.

-      نبوی، سیدعبدالحسین و همکاران (1388). بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی. جامعه‌شناسی کاربردی، سال بیست و یکم، شماره چهارم، شماره 25.

-      نویدنیا، منیژه (1382). درآمدی بر امنیت اجتماعی، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، شماره 19.

-      نیازی، محسن؛ شفایی مقدم، الهام؛ شادفر، یاسمن (1390). بررسی رابطه بین میزان سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در بین زنان مناطق شمال (1 و 2) و جنوب شهر (19 و 20) تهران. جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، پاییز 1390، دوره 2، شماره 3؛ از صفحه 131 تا صفحه 160.

-      Field, John (2007). Social capital is not translated Ghfaryv Gholamreza Ramezani, Desert Publications. PP. 148-161.

-      Winter. Ian (2000). Toward a Theorized Understand of Family Life and Social Capital, Australian Institute of family Studies, Working Paper, No 21, Sited in: WWW.aifs.org.au

 

 



1- کارشناس مالی کارخانه صبح سپید پارس پانل شیراز.

2- گروه مدیریت، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.

3- گروه مدیریت، مدرس دانشگاه پیام نور.

4- مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج ، ایران. (نویسنده مسئول). a_alamdari62@yahoo.com

 
-      ابراهیم‌پور علمی، م (1394). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با احساس امنیت اجتماعی شهروندان شهر سردشت. مجله مطالعات جامعه‌شناسی، دوره 7، شماره 26، بهار 1394، صفحه 71-53.
-      احمدی، یعقوب؛ اسمعیلی، عطاء (1389). سنجش احساس امنیت زنان مبتنی بر عوامل چندبعدی و میان‌رشته‌ای در شهر مشهد. جامعه‌شناسی کاربردی، سال 21، شماره 28، صص 190-170.
-      افتخاری، اصغر (1378). مبانی فرهنگی مدیریت استراتژیک و امنیت داخلی در ایران. دوره 2، شماره 3، بهار 1378، صص 56-19.
-      افشار، زین‌العابدین (1385). امنیت اجتماعی زنان در شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
-      افشانی، سیدعلیرضا؛ فرقانی، مهناز (1396). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با میزان احساس امنیت اجتماعی در بین والدین و فرزندان ساکن شهر یزد. پژوهش­های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 16، بهار 1396، صص 16-1.
-        الوانی، سیدمهدی؛ سیدنقوی، میرعلی (1381). سرمایه اجتماعی، مفاهیم و نظریه­ها. فصلنامه مطالعات مدیریت، شمارۀ 33-34.
-      الوانی، مهدی؛ شیروانی، علیرضا (1383). سرمایه اجتماعی اصل محوری توسعه. مجله تدبیر شماره 147.
-      انتظاری، علی؛ اسدپور، عهدیه؛ احمدی آهنگ، کاظم (1394). بررسی احساس امنیت اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن با تأکید بر نقش پلیس. فصلنامه دانشکده علوم و فنون انتظامی دانشکده علوم انتظامی امین، دوره 7، شماره 4، زمستان 1394، صص 34-7.
-      بوردیو، پیر (1384). شکل­های سرمایه،­ در سرمایه اجتماعی: اعتماد، دموکراسی و توسعه. گردآوری کیان تاجبخش، ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان، تهران: نشر شیرازه.
-      پاتنام، روبرت (1380). دموکراسی و سنت­های مدنی: تجربه­ ایتالیا و درس‌هایی برای کشورهای در حال گذار. ترجمه محمدتقی دلفروز، تهران: نشر روزنامه اسلام.
-      تاجبخش، کیان؛ افشین خاکباز (1390). دموکراسی و توسعه، اعتماد و سرمایه اجتماعی، تهران: انتشارات شیرازه
-      توسلی، غلامعباس؛ موسوی، مرضیه (1384). مفهوم سرمایه در نظرات کلاسیک و جدید با تأکید بر نظریه­های سرمایه اجتماعی. نامه­ علوم اجتماعی، شماره،26 صص 32-1
-      دلاور، علی؛ جهانتاب، محمد (1390). تأثیر سرمایه اجتماعی بر احساس امنیت. فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی.
-      ذاکری‌هامانه، راضیه؛ افشانی، سیدعلیرضا؛ عسکری‌ندوشن، عباس (1391). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و میزان احساس امنیت اجتماعی در شهر یزد. دوره 13، شماره 3، پاییز 1391، صص 110-83
-      زارع خلیلی، مجتبی (1390). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی با مدیریت دانش در شرکت سهامی بیمه آسیا. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت آموزشی. دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی. دانشگاه تهران. صص 44- 43.
-      زنجانی‌زاده اعزازی، هما (1380). زنان و امنیت شهری. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال 34، شماره 4-3.
-      عبدالملکی، حسین؛ گودرزی، محمد؛ نوری‌زاده، علی (1392). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و رضایت شغلی معلمان تربیت‌بدنی: مطالعه موردی استان همدان. مجله علمی پژوهشی مدیریت سرمایه اجتماعی دوره 1. شماره 1.
-      عزیزیانی‌فر، جلال؛ قاسمی، زینب (1387). بررسی تئوریک سرمایه اجتماعی و تبیین مؤلفه­های کارکردی آن. مجله زریبار. جلد دوازدهم. شماره 65 و 66. صص 26- 5.
-      فوکویاما، فرانسیس (1384). سرمایه ­اجتماعی­ و جامعه­ ­مدنی، در سرمایه اجتماعی: اعتماد، دموکراسی و توسعه.
-      فیروزآبادی، سیداحمد (1384). بررسی رابطه­ی سرمایه اجتماعی و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری آن. پایان‌نامه­ دکتری جامعه‌شناسی، دانشکده­ علوم اجتماعی دانشگاه تهران، راهنما: محمدجواد ناطق‌پور.
-      گیدنز، آنتونی (1380). معنای مدرنیست. ترجمه علی اصغر سعیدی، تهران: انتشارات کویر.
-      لرنی، منوچهر (1384). جامعه‌شناسی امنیت. تهران: نشر رامین.
-      ماندال، رابرت (1377). چهره متغیر امنیت ملی. ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.